Περιφερειακή Ανάπτυξη

Ανάλυση Μαθήματος

Διδάσκων: Απόστολος Αϊναλής

Τύπος Μαθήματος: Υποχρεωτικό

1. Περιγραφή

Ανάπτυξη βασικών εννοιών της Λιβαδοπονίας. Σχέσεις μεταξύ των χρήσεων γης. Οικονομική αξία των Λιβαδιών. Ταξινόμηση και περιγραφή των Λιβαδιών. Έννοια, δομή, λειτουργία και παραγωγικότητα του Λιβαδικού οικοσυστήματος. Φυσιολογία και μορφογένεση των λιβαδικών φυτών. Επιδράσεις της βόσκησης των αγροτικών ζώων στα λιβαδικά φυτά. Επιδράσεις της βόσκησης στη βλάστηση, στο έδαφος, στην υδρολογία και στα θρεπτικά στοιχεία. Επιδράσεις των συνθηκών του περιβάλλοντος και της φωτιάς στη λιβαδική βλάστηση. Δυναμική της βλάστησης, Αλληλεπιδράσεις μεταξύ των φυτών, διαχρονικές μεταβολές, διαδοχή και στάδια ισορροπίας. Οικολογικές διαταραχές στα Λιβάδια.

2. Σκοπός μαθήματος

Βασικός σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή των φοιτητών στη μελέτη των παραγόντων και διαδικασιών, οι οποίες ρυθμίζουν και επηρεάζουν την παραγωγικότητα στα λιβάδια, ώστε να αποκτήσουν τη γνώση της ορθολογικής αξιοποίησης των λιβαδικών εκτάσεων. Ένας άλλος σκοπός της λιβαδικής οικολογίας είναι η προστασία των λιβαδικών οικοσυστημάτων, ύστερα από γνώση της λειτουργίας τους και του βαθμού επέμβασης του ανθρώπου, για να μη διαταραχθεί η οικολογική τους ισορροπία. Επιπλέον, στους σκοπούς του μαθήματος περιέχεται η γνώση των λιβαδικών οικοσυστημάτων της χώρας μας, οικοσυστήματα τα οποία θεωρούνται από τα πλέον υποβαθμισμένα εξαιτίας της μακροχρόνιας αλόγιστης χρήσης και διαχείρισης. Επίσης, η μάθηση της οργανωμένης και σε προγραμματισμένη βάση χρησιμοποίησή τους, σύμφωνα με κανόνες και αρχές προς όφελος του ανθρώπου.

3. Εκπαιδευτικοί στόχοι και αναμενόμενες δεξιότητες

Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση να:

  • Να ταξινομούν τις λιβαδικές εκτάσεις και να αναγνωρίζουν τα σημαντικότερα λιβαδικά φυτά που συμμετέχουν στη σύνθεση της βλάστησης των ελληνικών λιβαδιών.
  • Να αντιλαμβάνονται τη δομή, λειτουργία και παραγωγικότητα του λιβαδικού οικοσυστήματος.
  • Να αντιλαμβάνονται τη συμπεριφορά και την επίδραση των βοσκόντων ζώων (κτηνοτροφικών και άγριων θηραματικών) πάνω στη φυσιολογία - αύξηση των λιβαδικών φυτών, στη φυσιολογία της λιβαδικής φυτοκοινότητας καθώς και στους λοιπούς συντελεστές του λιβαδικού οικοσυστήματος (έδαφος, νερό, κ.λπ).
  • Να αντιλαμβάνονται τη σημασία και την επίδραση των διαφόρων παραγόντων του φυσικού περιβάλλοντος (κλιματικών, τοπογραφικών, φωτιάς, κ.λπ) πάνω στην παραγωγικότητα των λιβαδιών.
  • Να αναλύουν τις αλληλεπιδράσεις και αλληλοεξαρτήσεις ανάμεσα στα λιβαδικά φυτά και να επεμβαίνουν στα πλαίσια της διαδοχής της βλάστησης, της προστασίας και διατήρησης της ισορροπίας του οικοσυστήματος.
4.Τρόπος διδασκαλίας
  1. Διαλέξεις 70%
  2. Εργαστήρια 20%
  3. Ασκήσεις Εφαρμογής 10%
5. Χρήση ηλεκτρονικών μέσων διδασκαλίας

6. Αξιολόγηση φοιτητών

Υποχρεωτικά εργαστήρια: Ναι
Προσωπικές - Ομαδικές εργασίες: Ναι (Στα πλαίσια της πρακτικής άσκησης)
Ενδιάμεση αξιολόγηση: Όχι
Τελική εξέταση (Γραπτή - Προφορική): Ναι

7. Πρόγραμμα διαλέξεων - εργαστηρίων

Εβδομάδα Θεματική ενότητα διαλέξεων
1 Ανάπτυξη του αντικειμένου της Λιβαδικής Οικολογίας, Έννοιες, Ορισμοί, Σχέσεις χρήσεων γης, Οικονομική σημασία των Λιβαδιών.
2 Ταξινόμηση και Περιγραφή των Λιβαδιών - Τύποι Λιβαδιών - Βοσκόμενα Δάση.
3 Λιβαδικό Οικοσύστημα, έννοια, δομή, λειτουργία.
4 Παραγωγικότητα Λιβαδικού Οικοσυστήματος - Βιολογικός κύκλος Λιβαδικών φυτών.
5 Φυσιολογία, Αύξηση και Μορφογένεση Λιβαδικών Φυτών
6 Επιδράσεις της βόσκησης στα Λιβαδικά φυτά - Μηχανισμοί αντοχής
7 Επιδράσεις της βόσκησης στη βλάστηση και το έδαφος
8 Επιδράσεις της βόσκησης στην υδρολογία των Λιβαδιών και στα θρεπτικά στοιχεία
9 Επιδράσεις των παραγόντων του Περιβάλλοντος στα Λιβάδια
10 Επιδράσεις της Φωτιάς στα Λιβάδια - Δυναμική της λιβαδικής βλάστησης
11 Αλληλεπιδράσεις λιβαδικών φυτών - Διαχρονικές μεταβολές της λιβαδικής βλάστησης
12 Διαδοχή και στάδιο Ισορροπίας - Αίτια διαταραχών στα λιβάδια
13 Ανάλυση των διαταραχών στα λιβάδια - Προστασία λιβαδιών


Εβδομάδα Θεματική ενότητα εργαστηρίων
1 Βοτανικά - Οικολογικά - Οικονομικά χαρακτηριστικά Αγρωστωδών (Gramineae)
2 Ταξινόμηση των Αγρωστωδών - Κλείδες αναγνώρισης γενών
3 Υποοικογένεια Andropogoneae - Αναγνώριση Ειδών
4 Υποοικογένεια Hordeae - Αναγνώριση Ειδών
5 Υποοικογένεια Phalarideae - Αναγνώριση Ειδών
6 Υποοικογένεια Agrostideae - Αναγνώριση Ειδών
7 Υποοικογένεια Aveneae - Αναγνώριση Ειδών
8 Υποοικογένεια Festuceae - Αναγνώριση Ειδών
9 Υποοικογένεια Festuceae - Αναγνώριση Ειδών
10 Βοτανικά - Οικολογικά - Οικονομικά χαρακτηριστικά Ψυχανθών (Leguminoseae)
11 Ταξινόμηση των Ψυχανθών - Κλείδες αναγνώρισης
12 Αναγνώριση ειδών από τα γένη Lotus, Medicago και Anthylis
13 Αναγνώριση ειδών από τα γένη Trifolium, Onobrychis και Vicia


8. Συγγράμματα
  • Λιβαδική Οικολογία 1992 - Βασ. Π. Παπαναστάσης - Βασ. Ι. Νοϊτσάκης Εκδόσεις Γιαχούδη, Θεσσαλονίκη.

9. Διδακτικές μονάδες (ECTS)
Θεωρία: 2
Εργαστήρια/Ασκήσεις: 2
Διδακτικές Μονάδες: 4